Hoe willen wij leven?

Opzich interessante lezing over zelfbeschikking, taal en culturele identiteit. “Ook wezens die niet over taal beschikken, hebben natuurlijk herinneringen. Maar ze kunnen er niet het soort samenhang in aanbrengen en ervaren dat door in taal gevatte herinneringen mogelijk wordt. Een zelf, zou je kunnen zeggen, is een middelpunt van vertellende zwaartekracht: ik ben degene om wie al mijn verhalen over het beleefde verleden draaien. Om niet alleen maar van dag tot dag de toekomst in te struikelen maar de toekomst te ervaren als iets wat we met een door onszelf bepaald ontwerp tegemoet treden, hebben we een beeld nodig van wat we zijn en wat we willen worden, een beeld dat op een juiste wijze verband moet houden met ons verleden zoals we het onszelf vertellen. Wat we in literaire teksten lezen biedt in gedachten een spectrum aan mogelijkheden: we ervaren hoe verschillend het kan zijn een menselijk leven te leiden. Dat zouden we voordien niet hebben gedacht en nu is het bereik van onze fantasie groter geworden. La Bruyère: laten we niet vergeten dat anderen werkelijk anderen zijn en dat hun oordeel over ons wordt vertekend en verduisterd door duizend dingen die alleen met hen te maken hebben en niet met ons. Autonoom leven betekent ook: ertegen kunnen dat anderen anders zijn. Hier geldt het meest direct wat Frisch voor ogen stond: beseffen wie je niet bent door uit jezelf te stappen, in iemand die je niet bent.”